Daha iyi performans için, zRAM

zRAM, bellekte takas aygıtları oluşturmaya olanak sağlayan bir Linux çekirdek modülüdür. Ancak işin püf noktası, sadece bunları oluşturmakla kalmaz; aynı zamanda verileri sıkıştırarak, sistemin bellekte daha fazla veri depolayabilmesini sağlar. Bu da, SSD veya HDD gibi aygıtlarda ki geleneksel takasa kıyasla, verilere çok daha hızlı erişim imkanı sunar.

Yani zRAM, yeni nesil bir swap/takas işlemidir.

Sıkıştırma, bellekte daha fazla veri depolamayı sağladığı için, örneğin 4 GB RAM'e sahip olsanızda, zRAM ile yaklaşık 8-12 GB etkili sistem belleği kullanmış olabilirsiniz.

Bu da genel olarak sistem performansının artmasına yol açar. Sıkıştırma ve açma süresi bakımından, sisteminizin kullanabileceğinden daha fazla belleğe sahipmiş gibi hissedersiniz.

zRAM, Disk üzerindeki eski geleneksel takas aygıtlarından çok farklıdır. Takas/Swap gibi disk tabanlı aygıtlar, RAM'den (HDD, SSD veya NVMe M2 olsun fark etmez) çok daha yavaştır; bu nedenle sisteminizde 10 GB veya 50 GB'lık bir takas aygıtı kullansanız bile, yine de bu yavaş olacaktır.

Öte yandan zRAM, özellikle 2 GB, 4 GB veya 8 GB RAM gibi düşük belleğe sahip sistemlerde oldukça faydalıdır. Bu tür sistemler, sıkıştırılmış bir zRAM takas aygıtı kullanarak daha rahat nefes alabileceklerini göreceklerdir.

zRAM için de, zstd, zlib, brotli, lz4  ve diğerleri  gibi birçok veri sıkıştırma algoritması da mevcuttur ve her birinin farklı performans noktaları vardır.
Bazıları veri yazmada iyidir, bazıları veri açmada iyidir... vb.

Özetle: Swap için kullanıldığında, zRAM Linux'un RAM'ini daha verimli kullanmasını sağlar. Özellikle az RAM'e sahip makinelerde veya çok miktarda RAM gerektiren uygulamalarda (bazı zorlu oyunlar gibi) çalıştırırken oldukça kullanışlıdır.

zRAM, Linux çekirdeğininde bir parçasıdır. Android / Chromebook'lar / PopOS / Fedora'da varsayılan olarak etkinleştirilmiştir.

Şimdi gelelim işlemlere, zRAM'ın etkinleştirilmiş olup olmadığını kontrol ediniz.

$ cat /proc/swaps
Filename	Type		Size	Used	Priority
/dev/zram0      partition	3858756	0	100

Eğer çıktıda " /dev/zram0 " veya benzeri bir ifade görüyorsanız, sisteminizde zRAM zaten etkinleştirilmiş demektir.

Varsa Takas/Swap 'nız, Diskini/Dosyasını kapatın.

Sistemimizde geleneksel takas diski veya takas dosyası kullanılsın istemiyoruz; bu nedenle çakışmayı önlemek için, Swap seçeneğini devre dışı bırakmalıyız.

/etc/fstab: dosyanızda Swap satırını bulun.

Ardından, takas aygıtını içeren satırın başına # aşağıdaki gibi bir sembol/diyez ekleyerek, satırı kapatın.

$ sudo nano /etc/fstab
#/swap-file	none		swap   	sw	0	0

Dosyayı kaydetmek ve çıkmak için, tuşuna basın "Ctrl + X" ve sonra "E" tuşuna basın ve ardından tuşuna basın "Enter".

Şimdi, aşağıdaki komutu yazarak şu anda çalışan Takas/Swap dosyasını da kapatın:

$ sudo swapoff /swapfile

📌 Takas alanı (Swap) için, bizim kullandığımızdan farklı bir bağlama/isim noktası kullanıyorsanız, ona dikkat edin!

Debian/Ubuntu/Linux Mint'te Pardus'ta, zRAM'ı Etkinleştirme:

zRAM takas aygıtını etkinleştirmek için, ilgili paketi kurabilirsiniz.

# apt install zram-tools

Aslında hepsi bu kadar, başka bir şey yapmanızada gerek yok, uygulama otomatik olarak çalışacaktır ama daha ileri ayarlar için yapılandırma dosyasını da kurcalayabilirsiniz. 

Bozmadan olmaz. 😂

Kontrol ediniz.

$ systemctl status zramswap.service
● zramswap.service - Linux zramswap setup
     Loaded: loaded (/usr/lib/systemd/system/zramswap.service; enabled; preset: enabled)
     Active: active (exited) since Wed 2026-01-28 18:45:16 +03; 1h 49min ago
 Invocation: f6db300ae59644a2b7252ac9101ba6c4
       Docs: man:zramswap(8)
    Process: 2380 ExecStart=/usr/sbin/zramswap start (code=exited, status=0/SUCCESS)
   Main PID: 2380 (code=exited, status=0/SUCCESS)
   Mem peak: 2.4M
        CPU: 37ms

Bu işlem, gerçek RAM'inizin yarısı boyutunda bir zRAM takasını kendi oluşturacaktır. Örneğin, 8 GB RAM'iniz varsa, zRAM takas aygıtınızın boyutu yaklaşık 4 GB olacaktır.

zRAM'in görmelisiniz:

$ cat /proc/swaps
Filename	Type		Size	Used	Priority
/dev/zram0      partition	3858756	0	100

# zramctl
NAME       ALGORITHM DISKSIZE DATA COMPR TOTAL STREAMS MOUNTPOINT
/dev/zram0 lz4       3,7G     4K   64B   20K   2       [SWAP]

Sıra geldi yapılandırma dosyasını kurcalamaya, burası isteğe kalmıştır. 😀

$ sudo nano /etc/default/zramswap
# 4 GB'tan az RAM'e sahip sistemlerde ALGO=zstd kullanın.
ALGO=lz4
PERCENT=50

zRAM da, takas seçeneklerini optimize etmek:

zRAM, sıradan disk takasından farklı davrandığı için, sistemin takas alanını zRAM'den tam olarak yararlanacak şekilde yapılandırmak gerekir:

HDD veya SSD sürücüsünde takas alanı kullanılırken "Page-cluster = 3" varsayılan değerdir.

zRAM etkinleştirildiğinde "Page-cluster = 0" olarak ayarlanmalıdır.

Android / Chromebook / PopOS'ta da varsayılan değer "0" dır.

# sysctl vm.page-cluster
vm.page-cluster = 3

$ cat /proc/sys/vm/page-cluster
3

Dosyanın sonuna aşağıdaki satırı ekleyin ve dosyayı kaydedin. (yoksa yeni oluşturun)

$ sudo nano /etc/sysctl.d/zramswap.conf
vm.page-cluster = 0

Kontrol edin, kaç?

# sysctl vm.page-cluster

Sisteminizi yeniden başlatın.

İyi eğlenceler! 

zRAM'ı devre dışı bırakmak:

Devre dışı bırakmak için sadece zram-tools'u kaldırın:

$ sudo apt remove zram-tools

/etc/systctl.conf dosyasında işlem yaptıysanız onuda geri alın:

$ sudo nano /etc/sysctl.d/zramswap.conf

. - Bu dosyada, vm.page-cluster ile başlayan satırı silin (veya yorum satırı haline getirin)

/ Sistemi yeniden başlatın. /

Yararlanılan kaynaklar.

* fosspost

* forums-linuxmint

*** Kaynaklardan derlenerek hazırlanmıştır...

📌 EK 1 : 

ilk kez zRAM kullanımınıda görmüş oldum 😀

 

📌 EK 2 :

Swap/zRAM boşaltma.

Normal Swap'ı boşaltmak gerekirse bunu kullanablirsiniz.

# swapoff -a ; swapon -a

zRAM'ı boşaltmak için de bunu kullanın.

# swapoff -a ; systemctl restart zramswap.service